Opii tinctura crocata normata: wat is het alternatief ?

Papaver somniferum L.

Opium: herkomst en gebruik

Opium is het ingedroogde witte melksap dat wordt gewonnen uit de zaadbol van de Papaver Somniferum L., ook slaapbol of blauwmaanzaad genoemd. De Latijnse verklaring staat voor Somnus/slaap en ferre/brengen. Opium bevat ongeveer 20% alkaloïden met als hoofdalkaloïden morfine en codeïne.

De beschikbare opiumtincturen worden gestandaardiseerd op 1% (m/m) morfine en bevatten minstens 0,2% codeïne. Opiumtinctuur wordt voorgeschreven bij zware diarree wanneer loperamidebehandeling ontoereikend is. Het gebruik van de tinctuur kent ook zijn plaats bij de behandeling van het neonatale abstinentie syndroom (de zogenaamde ‘drugbabies’).

Plantendelen van de Papaver somniferum L.

Deze tinctuur wordt bekomen door toevoeging van 15% Croci tinctuur, 0,1% eugenol en 0,1% kaneelolie aan een oplossing van gestandaardaardiseerd droog opiumextract in ethanol/water met een eindconcentratie van 1% (m/m) morfine en 50-60% (V/V) ethanol. De tinctuur dankt zijn effect aan het aanwezige morfine; de andere inhoudsstoffen zijn enkel van belang voor het geven van de typische smaak en het kenmerkend aroma (zie verder bij Laudanum).

Fagron heeft wel nog in haar gamma de opii tinctura normata CFM (CNK 0014043). Deze opiumtinctuur is ook gestandaardiseerd op 1% (m/m) morfine en kan dus als vervanging dienen voor de niet meer beschikbare opii tinctura crocata normata.

Laudanum

Laudanum liquidum Sydenhami

Vele collega’s kennen de gestandaardiseerde opiumtinctuur met saffraan beter als laudanum (Laudanum liquidum Sydenhami). Het recept van laudanum is al eeuwenoud. Het drankje bevatte 10% opium en 90% alcohol (10% opium bevat ongeveer 1% morfine) en het werd gearomatiseerd met kaneel, kruidnagel en saffraan. Deze natuurlijke aroma’s verklaren het hedendaagse gebruik van de krocus tinctuur (bron van saffraan) en van eugenol (bestanddeel van kruidnagel die de specifieke geur geeft aan dit kruid).

Zaaddoos met maanzaad van de slaapbol

Laudanum werd reeds in de 15de eeuw gebruikt tegen veel voorkomende kwalen als krampen, diarree, kiespijn en hoest. Laudanum werd aangeprezen als het meest werkzame geneesmiddel ooit, en de benaming “laudanum” betekent dan ook letterlijk 'prijzenswaardig' of 'veel geprezen'. In de achttiende- en negentiende eeuw werd Laudanum, net als papaverolie en papaverstroop, gebruikt als pijnstiller, slaapmiddel en als tranquillizer. Door de hedendaagse opiatenwetgeving wordt het gebruik van laudanum net zoals opium geweerd uit de geneeskunde en vandaar het opgelegde verbod dit verder als grondstof op de markt te verdelen. En hiermee betekent de 21ste eeuw ook voor dit “wonderdrankje” het einde van een eeuwenoude traditie.